Sport en ontwikkeling?

Wat is de rol van sport in ontwikkelingssamenwerking?

                     
De kracht van sport

Sport draagt bij aan vele aspecten van maatschappijopbouw in ons eigen land maar ook in ontwikkelingslanden. Sport mobiliseert moeilijk bereikbare doelgroepen -denk maar eens aan straatkinderen-, sport draagt bij aan voorlichting over HIV/Aids, drugsgebruik en criminaliteit, en sport geeft mensen zelfvertrouwen en - misschien wel het allerbelangrijkste- sport brengt plezier en ontspanning in samenlevingen. De zeer eigen overtuigingskracht van sport maakt sport tevens tot een bruikbaar medium voor communicatie- en pr-doeleinden. Belangrijke boodschappen -over armoede, gezondheid, gender en onderwijs- worden regelmatig via (grote) sportevenementen of sportactiviteiten verspreid. Tevens blijkt sport een geschikt middel om nieuwe doelgroepen te betrekken bij ontwikkelingssamenwerking. Topprestaties van atleten uit ontwikkelingslanden spreekt sportliefhebbers in Nederland gemakkelijk tot de verbeelding en Nederlandse jongeren kunnen zich bijvoorbeeld identificeren met sportende jongeren uit ontwikkelingslanden.

Enkele voorbeelden van de positieve rol die sport kan spelen:

• Tijdens de Liberiaanse burgeroorlog werden de wapens neergelegd als het nationale elftal speelde. De Liberiaanse voetballer George Weah kreeg in 1999 een eredoctoraat voor zijn inspanningen voor de vrede.
• Dankzij sportactiviteiten werden de spanningen in een vluchtelingenkamp in Kenia aanmerkelijk minder. "Sport heeft mijn werk een stuk gemakkelijker gemaakt" aldus de directeur van het vluchtelingenkamp.
• In veel projecten zet sport iets in gang bij jonge mensen waardoor ze uiteindelijk in staat zijn om hun eigen positie te verbeteren.
• Voor de identiteitsontwikkeling van jongeren kan sport van cruciaal belang zijn. Opeens zijn ze iemand: van een kind uit een sloppenwijk zijn ze voetballer of surfer geworden.
• Topsporters uit ontwikkelingslanden zetten hun land op een positieve manier op de kaart. Neem de topatleet Haile Gebrselassie, die zijn prijzengeld investeert in de Ethiopische samenleving. Via de media draagt hij deze boodschap uit: Ontwikkel je en vecht je uit je uitzichtloze situatie. Het is mij gelukt, jij moet het ook kunnen.

Wat is de rol van internationale sporthelden?

Er zijn verschillende sporthelden die hun naam en status inzetten voor sport en ontwikkelingssamenwerking. Lornah Kiplagat zet zich bijvoorbeeld al jaren in voor vrouwen en sport in Kenia. Kalusha Bwalya was niet alleen een topvoetballer en coach van het Zambiaanse voetbalelftal, maar zet zich ook al jaren in voor sportactiveiten in achterstandswijken in Zambia. Een ander voorbeeld is de Noorse ex-topschaatser Johann Olav Koss.

De Noorse ex-topschaatser Johann Olav Koss heeft een schare van (ex-)topsporters verzameld die zich als ambassadeur inzetten voor Olympic Aid (Right to Play). Tijdens de Olympische Winterspelen van Salt Lake City in 2002 bracht hij kopstukken van de VN bij elkaar om de rol die sport speelt ten behoeve van ontwikkeling te benadrukken.

Magglingen conferentie
De inspanningen hebben als gevolg gehad dat diverse VN-organisaties sport als extra speerpunt in hun beleid hebben opgenomen. In 2003 is er in Magglingen (Zwitserland) een Internationale Conferentie over Sport en Ontwikkeling georganiseerd. Deze conferentie heeft het volgende opgeleverd:

• Een gezamenlijke declaratie van alle betrokken organisaties: de zgn.  Magglingen declaratie. Deze kan op internet gelezen en ondertekend worden.
• De oprichting van een internationale VN  taskforce. 
• Het opstellen van een rapport over de bijdrage die sport kan leveren in het bereiken van de VN-Millennium doelstellingen: 'Sport for Development and Peace (2003): Towards achieving the Millennium Development Goals.' Het rapport is namens de VN task force opgesteld.
• Op 3 november 2003 heeft de VN een resolutie aanvaard waarin 2005 tot Internationaal Jaar van Sport en Lichamelijke Opvoeding is uitgeroepen.

Wat is er tot nu toe gebeurd?

Inmiddels is er heel wat gebeurd op het vlak van Sport en Ontwikkeling. Een belangrijke gebeurtenis was het VN Jaar Sport 2005. Zowel in Nederland als internationaal vonden talloze sportactiviteiten plaats om draagvlak te creëren voor ontwikkelingswerk. In december 2006 vond de tweede Magglingen conferentie plaats, waar op internationaal niveau afgesproken werd om beleid te maken, dat de rol van sport verankert in de ontwikkeling van onze samenleving. De Millenniumdoelen werden opnieuw op de agenda geplaatst en het Europese Parlement ondertekende een resolutie over Sport en Ontwikkeling.

Verder is sinds 2005 een internationale toolkit sport en OS verschenen die veel informatie, tools, tips en ervaringen uit dit werkveld bevat.

Anno 2007 wordt sport als middel bij ontwikkelingssamenwerking door steeds meer mensen erkend. Minister Koenders van ontwikkelingssamenwerking en staatssecretaris van Sport Jet Bussemaker hebben besloten om samen naar de rol van sport te kijken binnen het beleid op ontwikkelingssamenwerking. Zij waren aanwezig bij de Netwerkbijeenkomst Sport en OS op 11 juli 2007 om hun nieuwe plannen aan te kondigen. De netwerkleden kregen daar de gelegenheid input te geven. De beide bewindslieden schrijven dit jaar nog een nieuwe beleidsnota over het thema sport en ontwikkelingssamenwerking en zullen extra middelen vrij maken. Ook zijn er steeds meer projecten opgezet en zijn er zelfs sportverenigingen betrokken bij internationale initiatieven. Niet alleen op projectniveau maar ook vanuit het bedrijfsleven is er interesse voor het thema. Sinds 2006 is Nike onder andere actief op dit werkterrein. Samen met NCDO organiseerden zij een conferentie in Casablanca met als doel gender equality in sport te vergroten.

In 2007 is ook een High Profile Inspiratie en Innovatie groep in het leven geroepen. Deze groep bestaat uit 8 prominente Nederlanders (Clarence Seedorf, Frits Barend, Erica Terpstra, Jeu Sprengers, Frank van den Wall bake, Carole Thate, Mohammed Allach en Peter Heerschop). Zij zetten zich in om het draagvlak voor sport en OS te vergroten en de kwaliteit van het thema te verhogen. Op 13 november 2007 komt deze groep voor de eerste keer samen om concrete plannen te ontwikkelen.

Wat doet Nederland op het gebied van Sport & Ontwikkeling?

Nederland wil op het gebied van Sport en Ontwikkelingssamenwerking een voortrekkersrol vervullen. In 1998 verscheen er een gezamenlijke nota van de ministeries van Volksgezondheid Welzijn en Sport, en Ontwikkelingssamenwerking 'Sport in Ontwikkeling: samenspel scoort'. In 2000 zijn de eerste resultaten geëvalueerd in een voortgangsrapportage.

Welke Nederlandse organisaties zijn actief op het gebied van Sport & Ontwikkeling?

Netwerk Sport & OS
Op het terrein van Sport en Ontwikkelingssamenwerking zijn veel organisaties actief. In het netwerk Sport & OS (ontwikkelingssamenwerking) komen zo'n 35 actieve sport- en ontwikkelingsorganisaties bij elkaar met de bedoeling interessante informatie en ervaringen uit te wisselen en waar mogelijk de krachten te bundelen middels samenwerking. Op de website kun je zien wie er lid is van het netwerk Sport & OS en bovendien kun je er in de projectenbank contactgegevens en informatie vinden over projecten en landen waar deze organisaties actief zijn.

Programma Sport en Ontwikkelingssamenwerking van de NCDO
Het Programma Sport en Ontwikkelingssamenwerking geeft in Nederland handen en voeten aan de beleidsnota. Kerndoelstelling van de NCDO is het versterken en zichtbaar houden van het draagvlak voor internationale samenwerking en duurzame ontwikkeling, en de realisatie van de Millenniumdoelstellingen. Het bevorderen van de betrokkenheid van burgers en organisaties daarbij staat centraal.

De NCDO beoogt met het programma sport dan ook niet alleen díe mensen en organisaties te bereiken die vooral via de sport georganiseerd zijn, maar probeert ook de sport en ontwikkelingssector sámen te brengen. Belangrijk aandachtspunt is het zichtbaar maken van de maatschappelijke waarde van sport en de bijdrage(n) die sport kan leveren aan armoedebestrijding en ontwikkeling.

Een belangrijke activiteit is het in leven roepen van een netwerkgroep waarin alle grote sport- en ontwikkelingsorganisaties bij elkaar komen om kennis uit te wisselen en samenwerkingsverbanden aan te gaan. Dit netwerk bestaat sinds 2001 en vergadert tweemaal per jaar.

Wat gebeurt er tijdens de Nacht van de VN rond het thema Sport & Ontwikkeling?

De Nacht van de VN 2007 heeft plaatsgevonden op 24 oktober 2007. Klik hier voor een verslag.

Wat kan ik doen?

Informeer jezelf en andere sporters:

• Bezoek websites op het gebied van sport en ontwikkelingssamenwerking.
• Neem een abonnement op Supporter
  
• Lees over de manieren waarop sport kan bijdragen aan gezondheid (hiv/aidsbestrijding), onderwijs en vrede (traumaverwerking, verzoening en integratie).

Onderneem activiteiten in Nederland:

• Sponsoring of fondsenwerving hier in Nederland voor een (sport)ontwikkelingsproject in een ontwikkelingsland. Dat kan individueel, met andere sporters, met vrienden, familie of met je sportteam.
• Link-up met een bestaand sportproject in een ontwikkelingsland: via eigen kanalen en netwerken of via bestaande projecten van Nederlandse sport en ontwikkelingsorganisaties. Voor een projectenoverzicht kijk je op in projectendatabank.
• Organiseer of ondersteun mogelijke Sponsoractiviteiten: organiseer een benefietwedstrijd, sponsorloop, sponsoractie (verkoop loten etc.etc.). De fondsen die je werft voor een specifiek ontwikkelingsproject kunnen door het subsidieprogramma KPA (klein plaatselijke projecten) van de NCDO, verdubbeld worden. Klik hier voor meer informatie en een handleiding.
• Geef voorlichting aan andere sporters, vrienden, familieleden, sponsors en anderen over je internationale activiteiten via een nieuwsbrief, clubblad, website, informatieavond etc.

Onderneem zelf activiteiten in ontwikkelingslanden:

• Zet een uitwisseling op poten tussen sporters daar en je eigen club hier.
• Ondersteun of realiseer een project: bijvoorbeeld de bouw van sportfaciliteiten, bijdragen aan workshops of kennisoverdracht (capaciteitsopbouw). Dit kan door zelf naar het project te gaan maar ook door fondsen te werven voor bestaande projecten (zie fondsenwerving). Er zijn verschillende organisaties die met Nederlandse vrijwilligers werken.

Waar vind ik meer informatie over sport en ontwikkelingssamenwerking?

www.sportdevelopment.org
Het programma Sport van de NCDO biedt allerlei informatie via deze website. Kijk op de site voor nieuws, de projectenbank Sport & OS, fondsen en subsidies, achtergrond informatie en om een gratis abonnement op het kwartaalblad Supporter aan te vragen.
 
Supporter

Vier keer per jaar kun je gratis in Supporter magazine lezen over de rol van sport bij wereldwijde ontwikkeling en armoedebestrijding. Supporter laat zien wat bekende topsporters hebben met ontwikkelingssamenwerking. Het blad heeft oog voor belangrijke ontwikkelingen en interviewt opinieleiders hierover. Het brengt allerlei takken van sport in beeld, en geeft voorbeelden van sportprojecten in ontwikkelingslanden. Ieder kwartaal

lees je in Supporter het laatste nieuws en tref je aankondigingen van inspirerende

activiteiten en initiatieven door grote en kleine organisaties, die met sport bijdragen

aan onder meer gezondheid, onderwijs en vrede wereldwijd. Klik hier om een gratis abonnement aan te vragen .