René Grotenhuis - maandag 25 mei 2009 Niets doen is geen optie. Te weinig evenmin.

Burgers in de val, dat is voor mij hét beeld van de afgelopen week. Burgers die de Pakistaanse Swat vallei trachtten te ontvluchten en Sri Lankaanse burgers ingeklemd tussen gewapende Tamil Tijgers en het leger.

In beide gevallen ging het om binnenlandse opstanden en in beide gevallen leek de overheid weinig in te zitten met het lot van haar eigen burgers. Op het bloedige schaakbord van de binnenlandse en internationale politiek zijn burgers vooral lastige factoren. En noch Pakistan, noch Sri Lanka zijn landen waar een buitenlandse interventie ter bescherming van burgers voor de hand ligt. Falende staten, zo worden ze soms wel genoemd. Maar wat is falend? Pakistan is een nucleaire macht, met een sterk, goed uigerust leger. En ook de Sri Lankaanse overheid zit steviger dan ooit in het zadel.

Weer worden we als Cordaid voor een verscheurend dilemma geplaatst. Wijzen we overheden vooral op hun verantwoordelijkheid om voor eigen burgers te zorgen of moeten we vooral zelf de opvang van vluchtelingen en slachtoffers in gang zetten? Als we hulp gaan verlenen zijn we dan bezig de gaten te vullen voor een lakse en laakbare overheid? In Pakistan is er ook nog eens sprake van een actieve betrokkenheid van de internationale gemeenschap in het conflict. Die wil dat de Taliban er hard worden aangepakt en zet de Pakistaanse regering onder druk om vooral militair op te treden, niet om actief burgers te beschermen.

Eind vorig jaar, tijdens de discussie over het boek De crisiskaravaan van Linda Polman heb ik gepleit voor een politisering van de humanitaire hulpverlening. Voor mij gaat het ook in Pakistan en Sri Lanka om de verbinding tussen politiek en humanitaire hulp. Humanitaire hulp voltrekt er zich niet in een politiek vacuüm. En in beide landen kan het antwoord op de noodsituatie voor de burgers niet alleen bestaan uit humanitaire hulp. In beide landen verleent Cordaid humanitaire hulp, maar in beide landen zijn we ook actief op politiek gebied. Alleen als Sri Lanka zijn Tamil-minderheid niet langer als tweederangsburgers behandelt, maar een volwaardige plaats geeft in de samenleving, kan het gevaar van een opleving van de burgeroorlog bezworen worden. En in Pakistan en Afghanistan pleit Cordaid al jaren voor een benadering die zoekt naar sociale en politieke oplossingen voor de diep zittende conflicten in beide landen.

Niets doen is geen optie. Althans niet voor Cordaid. Humanitaire hulp is noodzakelijk. Maar met louter noodhulp werk je niet de oorzaak weg van gewapende conflicten. Het is te weinig, en in die zin evenmin een optie. Humanitaire hulp en politiek laten zich moeilijk verbinden, maar in die onorthodoxe verbinding ligt wel de sleutel voor het lastige dilemma waar Pakistan en Sri Lanka ons voor plaatst.

Deze column is integraal overgenomen van de website van Cordaid www.cordaid.nl