Yvonne Donders - maandag 30 november 2009 Naar een harmonieuze toenadering tussen culturen

Deze keer ben ik het niet zelf, maar schreef Caecilia van Peski namens de NVVN een column voor De Wereld van de VN. Veel leesplezier!

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties roept ieder jaar een aantal thema's uit, waar vanuit een internationaal VN-jaar wordt gevormd. Dit gebeurt door het aannemen van resoluties. Zo werd 2009 door middel van resolutie A/RES/61/17 (aangenomen op 23 januari 2007 in New York) uitgeroepen tot het Internationale VN-jaar van de Verzoening. Daarmee kwam ook meteen een afronding aan de UN Decade of a Culture of Peace, dat liep van 2001 tot aan 2010. Naast de VN als bestuursstructuur zelf dienen soms ook afzonderlijke lidstaten van de VN - dan meestal in samenwerking met VN-organen - een motie in voor het aannemen van een resolutie. En het is natuurlijk mogelijk om los van de VN een themajaar uit te roepen, om zo aan een specifieke zaak bijzondere aandacht te verlenen. Bijvoorbeeld omdat het 150 jaar gelden is dat het boek ‘On Liberty' van John Stuart Mill voor het eerst werd uitgegeven, of omdat Charles Darwin 200 jaar oud zou zijn geworden. Beide gedenkjaren vielen dit jaar samen met het Internationale jaar van de Verzoening.

Het moet met een bijzondere gedachte geweest zijn dat de bijeengekomen wereldleiders er destijds in New York voor kozen om het eerste decennium van het nieuwe Millennium aan de hand van deze thema's een speciale opdracht mee te geven. Hadden we toen niet juist een eeuw achter de rug waarin zich twee vernietigende wereldoorlogen hadden afgespeeld en een Koude Oorlog nog maar net aan het ontdooien was? En het staartje van de eeuw, met de oorlogen in de Balkan, de genocide van Rwanda en Desert Storm in de Golf was ook al alles behalve vredelievend te noemen.

Zoals we zelf een nieuw jaar graag met een schone lei en met goede voornemens beginnen, zo wilde de VN rond de Millenniumwisseling misschien ook dat voornemen naar voren brengen, dat zij het liefst bewaarheid zag. Een wens en een voornemen dat het met oorlogen en geweld in de wereld afgelopen zou zijn. Een prachtige kerstgedachte misschien ook wel, helemaal passend bij de wintermaanden waar we ons ook nu weer in bevinden. Nu blijkt het bij goede voornemens alleen vaak zo te zijn, dat je ze met heel veel daadkracht en met heel veel goede moed maakt, maar vervolgens ook net zo snel als het jaar kort is weer in de wilgen hangt. Je staat je nog af te drogen van je nieuwjaarsduik als je plots weer die koude oliebol van gisteren tussen de vingers neemt. En dat terwijl je je zo had voorgenomen om gezonder te gaan eten!  Heeft het dan eigenlijk wel zin om zo'n goed voornemen met jezelf af te sluiten als je weet dat er vaak niet veel van terecht komt? Heeft het in die lijn van gedachten nut dat de VN internationale jaren in het leven roept? Brengt dat werkelijk verbetering in een situatie, of vervliegt de ijdele hoop van het voornemen nog sneller dan de achterliggende gedachte?

De voormalig secretaris-generaal van de VN (voor wie hem nog kennen: Kofi Annan!) zei ooit in een toespraak dat oorlogen ontstaan in de gedachten van mensen. En juist omdat ze daar ontstaan voegde hij er aan toe dat het ook in die gedachten van mensen is waar moet worden gebouwd aan de bouwwerken van vrede. Om die omslaag te maken in de gedachten van mensen, moet je te werk gaan volgens een eenvoudige optelsom: uitbreiding van kennis plus oefenen van vaardigheden zorgen voor bewustwording en een meer gunstige attitude. En dat is nu net wat de VN met ons probeert te doen als ze dit soort themajaren in het leven roept. Zij werkt aan onze bewustwording omtrent thema's als vrede en verzoening en poogt daarmee te  bewerkstelligen dat wij een andere houding aannemen tegenover onze wereld, onszelf en elkaar. Een houding waarin wij elkaar tegemoet treden en niet afvallen, waarin wij naar elkaar luisteren en niet naar elkaar schreeuwen, een houding waarin wij actief ons eigen aandeel hebben in het werken aan vrede en niet één waarin wij ons neerleggen bij een gedachte dat de ander veroorzaker is.

En juist in deze laatste gedachten staat er een prachtig nieuw internationaal VN-jaar aan onze deur te kloppen (nee, het was niet Sinterklaas die u hoorde, ook niet de kerstman): the International UN year for the Rapprochement of Cultures (resolutie 62 /90, aangenomen op 17 december 2007). Ja, zoek dat maar even op in Google,  rapprochement. Het woord  komt uit het Frans en betekent zo veel als ‘harmonieuze toenadering'. De resolutie beveelt aan om het hele komende jaar aandacht te besteden aan interreligieuze en interculturele dialoog en aan processen rond vredesopbouw om op die manier het wederzijdse begrip tussen culturen te bevestigen. Tolerantie, een open dialoog en samenwerking vloeien er uit voort. Daarbij richten de Verenigde Naties zich op ons allemaal en in het specifieke tevens op de media, omdat de media een sterk voorbeeld kunnen stellen. No more new years resolution zong in 1983 popband U2. Maar zelf zou ik zeggen: ga ervoor!

Drs. Caecilia J. van Peski is onderwijs- en cultuurpsycholoog. Zij heeft een eigen onderneming op het gebied van internationale vraagstukken: Van Peski Consult. Daarnaast is zij als onderzoeker verbonden aan BAZN de bestuursacademie, en neemt zij zitting in diverse besturen, waaronder dat van de Nederlandse Vereniging van de Verenigde Naties, IKV Pax Christi en CISV International. Zij is tevens lid van de Raad van Advies van de Stichting VredesWetenschappen. Van Peski is op internationaal vlak actief als verkiezingswaarnemer voor de OVSE en de EU. Voor 2010 is zij benoemd tot VN Vrouwenvertegenwoordiger met als thema ‘Vrouwen, Vrede, Veiligheid in het licht van goed democratisch bestuur'.