Don Gerritsen - maandag 11 augustus 2008 Klimaatverandering is hot, het kan cooler

De Verenigde Naties hebben 12 augustus 2008 uitgeroepen tot International Youth Day, die dit jaar in het teken van klimaatverandering staat. Velen lijken zich ervan bewust te zijn dat het klimaat verandert en dat de uitstoot van broeikasgassen zoals CO₂ noodzakelijk is om de temperatuur op aarde niet verder te laten stijgen. Maar dit leidt helaas niet altijd tot concrete actie. Het is daarom noodzakelijk dat jongeren op vroege leeftijd bewust worden van klimaatverandering en actief participeren in besluitvormingsprocessen, om verdere opwarming tegen te gaan.

De keuze van dit thema is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Klimaatverandering eist overal zijn tol. Kinderen worden geboren in een wereld waarin honger, droogte, overstromingen en een stijgende zeespiegel aan de orde van de dag zijn, zonder daar zelf een aandeel in gehad te hebben. Maar deze situatie is onherroepelijk, daar kan nu niets meer aan gedaan worden.  

Er heerst brede consensus dat deze historische ontwikkeling geen precedenten moet scheppen voor de toekomst. Helaas lijkt de huidige patstelling tussen een aantal Westerse- en ontwikkelingslanden ten aanzien van broeikasgasemissie reductie toch moeilijk doorbreekbaar te zijn. Gelukkig hebben de Europese landen hier geen boodschap aan en hebben het voortouw genomen. Ze zijn goed op weg om hun gezamenlijke emissies met 20% te reduceren in 2020 ten opzichte van 1990. Het Nederlandse doel van 30% lijkt echter te hoog gegrepen. Maar het kan dus wél: niet alleen praten over wat er gedaan moet worden maar actie ondernemen zodat er in de toekomst daadwerkelijk minder broeikasgassen worden uitgestoten.

De laatste jaren heeft de betrokkenheid van Nederlandse jongeren ten aanzien van klimaatverandering ook een grote vlucht genomen. Er worden steeds meer initiatieven genomen voor en door jongeren, om bewustzijn te creëren over de oorzaken en gevolgen voor de invloed van individueel menselijk handelen op het mondiale klimaat. Dit is waar de Verenigde Naties vandaag, op International Youth Day, voor oproepen: jongeren die zich inzetten tegen klimaatverandering. In het kader van deze dag zijn jongeren over de hele wereld actief, bijvoorbeeld door schilderingen te maken, die vervolgens aangeboden zullen worden aan een aantal politici dat deelneemt aan de klimaatconferentie in Polen. Erg ludiek, maar zoals veel andere klimaatacties, helaas van tijdelijke aard.

Bewustwording en actie zijn sleutelwoorden bij bestrijding van klimaatverandering. ‘Groene' waarden ten aanzien van klimaatverandering, al vanaf zéér jonge leeftijd, bepalen de leefstijl gedurende het hele leven. Daarom is het creëren van bewustzijn door opvoeding en educatie over klimaatverandering nu, een voorwaarde om broeikasgassen substantieel te reduceren in de toekomst.

Het is dus noodzakelijk om duurzaamheid en klimaatverandering niet alleen symbolisch of op projectbasis- maar structureel- te integreren in schoolcurricula. Dit is al mogelijk vanaf het eerste jaar van het basisonderwijs. Het kan zeer expliciet en praktisch vormgegeven worden, door bijvoorbeeld schoolbrede excursies om te leren over de noodzaak van natuur en de rol die bomen spelen bij het produceren van schone lucht op onze planeet. Daarnaast kan het impliciet geïntegreerd worden, bijvoorbeeld in opdrachten bij reken- en taallessen.

Het is essentieel dat de trend van jongerenparticipatie structureel voortgezet wordt, aangezien jongeren de toekomstige wereldburgers -en wereldleiders- zijn. Als duurzaamheid een integraal deel is van de opvoeding en educatie zal in de toekomst nog meer gestreefd worden naar ontwikkeling waarbij welvaart en economische belangen gepaard kunnen gaan met reductie van broeikasgassen.

Het is dus belangrijk dat jongeren zich nóg meer bewust zijn van klimaatverandering, met name ten aanzien van de oorzaken en gevolgen ervan. Dit kan onder andere bereikt worden door jongeren te betrekken bij besluitvormingsprocessen, van lokaal tot internationaal niveau. Het draagvlak hiervoor onder jongeren zal veel groter zijn als ze vanaf hun eerste jaren zijn geïnformeerd over duurzame ontwikkeling. Zo worden zij gestimuleerd om actief na te denken over klimaatverandering mitigatie en aanpassing.

Gelukkig is dit al het geval bij de Verenigde Naties Commissie voor Duurzame Ontwikkeling in New York, waar ieder jaar twee Nederlandse jongerenvertegenwoordigers de stem van de Nederlandse jongeren vertegenwoordigen. Vanaf dit jaar gaan ook twee Nederlandse jongeren naar de Verenigde Naties klimaatconferentie in Polen. Maar ook op kleiner schaalniveau is jongerenparticipatie essentieel voor de toekomst. Daarom is het belangrijk dat er een jongerenplatform voor duurzaamheid en klimaatverandering in iedere gemeente opgericht wordt, om mee te denken over verbeterpunten in een gemeente ten aanzien van duurzaamheid, energieverbruik en uitstoot van broeikasgassen. Inderdaad, u kent ‘m nog: ‘think globally, act locally'. Want er is nog erg veel te verbeteren, ook op lokaal niveau.

Alleen als duurzaamheid en noodzaak van het tegengaan van klimaatverandering structureel geïntegreerd wordt in de opvoeding en educatie van jongeren, kan bewustzijn over de urgentie van broeikasgasreductie geïnstititionaliseerd worden in de Nederlandse samenleving. Zo wordt actie ondernomen om verdere opwarming tegen te gaan en momentum gecreëerd voor de toekomst.

Don Gerritsen

Don Gerritsen is Nederlandse Jongerenvertegenwoordiger naar de Verenigde Naties Commissie voor Duurzame Ontwikkeling. Hij leidt een duurzaamheids werkgroep voor jongeren en heeft zijn eigen website om jongeren te betrekken bij duurzame ontwikkeling en klimaatverandering: www.DonGerritsen.com.